Du lịch cộng đồng là gì? Câu chuyện du lịch cộng đồng tại Việt Nam

Tin tức tổng hợp

Hiện nay du lịch đang là một nhu cầu tất yếu trong cuộc sống có phần vội vã và chắc hẳn các bạn ai cũng đã từng ít nhất một lần được đi du lịch. Vậy các bạn đã bao giờ tham gia vào hình thức du lịch cộng đồng chưa? Bạn hiểu gì hình thức du lịch này? Nếu bạn chưa có câu trả lời, hãy cùng Timviec365.net tìm hiểu về du lịch cộng đồng là gì và câu chuyện phát triển du lịch cộng đồng tại Việt Nam.

1. Du lịch cộng đồng là gì? Các đặc điểm của du lịch cộng đồng

1.1. Khái niệm về du lịch và du lịch cộng đồng

Hiện nay có rất nhiều khái niệm về du lịch nhưng tựu chung lại, có thể định nghĩa du lịch một cách ngắn gọn như sau: Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người đến những nơi nằm ngoài khu vực cư trú thường xuyên nhằm mục đích tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng, chữa bệnh trong một khoảng thời gian nhất định.

Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch được phát triển trên cơ sở các giá trị văn hóa của cộng đồng, do cộng đồng dân cư quản lý, tổ chức khai thác và hưởng lợi (Theo Khoản 15 Điều 3 Luật Du lịch). Xét về mặt bản chất du lịch cộng đồng là mô hình phát triển du lịch lấy cộng đồng bản địa là người cung cấp dịch vụ cho du khách đồng thời là người có trách nhiệm chính trong việc bảo tồn tài nguyên văn hóa và thiên nhiên. Du lịch cộng đồng ra đời do nhu cầu thỏa mãn sự tò mò của khách du lịch về cuộc sống thường ngày của người dân tại các nền văn hóa và các quốc gia khác nhau.

Du lịch cộng đồng là gì
Du lịch cộng đồng là gì

1.2. Các đặc điểm của du lịch cộng đồng

Du lịch cộng đồng đảm bảo các tài nguyên văn hóa và tự nhiên được gìn giữ và  phát triển bền vững bởi lẽ du lịch cộng đồng được tiến hành bởi cộng đồng dân cư bản địa, dựa trên sự tôn trọng văn hóa và thiên nhiên của địa phương. Du lịch cộng đồng góp phần thúc đẩy sự phát triển của các ngành nghề và nghệ thuật truyền thống đồng thời góp phần nâng cao ý thức của người dân địa phương về bảo vệ môi trường sinh thái, bản sắc dân tộc.

Trong khi một số loại hình du lịch như du lịch biển, du lịch chữa bệnh không nhất thiết phải có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng dân cư địa phương thì du lịch cộng đồng phải được thực hiện bởi cộng đồng, cộng đồng không chỉ là chủ thể quản lý mà còn là người cung cấp dịch vụ cho khách du lịch và thuộc sở hữu của cộng động.

Du lịch cộng đồng tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau như: du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch nông nghiệp, du lịch bản địa, du lịch làng, nghệ thuật và thủ công mỹ nghệ trong đó mỗi hình thức không tồn tại riêng lẻ mà có sự kết hợp đan xen lẫn nhau.

Các đặc điểm của du lịch cộng đồng
Các đặc điểm của du lịch cộng đồng
Xem thêm : Nên làm nghề gì lương cao đúng với nhu cầu tuyển dụng của xã hội

2. Câu chuyện du lịch cộng đồng tại Việt Nam

2.1. Việt Nam có những điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng

2.1.1. Việt Nam có điều kiện văn hóa thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng

Nước ta có hơn 4000 năm văn hiến cùng 54 dân tộc cùng nhau sinh sống và làm việc, chính điều này đã tạo nên tính đa văn hóa cùng với một hệ thống các lễ hội, điểm tham quan lịch sử, các ngành nghề truyền thống cùng với nền ẩm thực phong phú.

Nước ta có 54 dân tộc anh em, mỗi dân tộc lại có bản sắc và không gian văn hóa riêng, tại nên những nét đặc sắc trong nền văn hóa Việt Nam mà một trong số đó đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể như  không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên.

Với bề dày lịch sử hàng nghìn năm, trải qua nhiều thăng trầm, Việt Nam có nhiều lễ hội trong đó không thể không kể đến các lễ hội như: Hội Đền Gióng, Hội Đền Trấn Vũ, Hội Đền Hùng, Hội Phủ Dầy (nơi thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ), Hội Đền Trần, ... Bên cạnh các lễ hội còn có các hoạt động nghệ thuật truyền thống như: múa rối nước, hát ca trù, nhã nhạc cung đình Huế, đờn ca tài tử Nam Bộ, dân ca quan họ Bắc Ninh, ... tạo nên các nét riêng biệt cho Văn hóa Việt Nam.

Ngoài ra không thể không kể đến các làng nghề thủ công truyền thống với hệ thống sản phẩm mang nét đặc trưng riêng như: Làng Gốm Bát Tràng, làng trang dân gian Đông Hồ, làng lụa Hà Đông, làng Cói Kim Sơn, ...

Việt Nam có hệ thống cảnh quan văn hóa đa dạng, phong phú trong đó có di tích lịch sử nổi tiếng như: Thành nhà Hồ, khu di tích lịch sử Điện Biên Phủ, chiến khu Tân Trào, chùa Phổ Minh, Dinh Độc Lập, ...

Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Việt Nam

Là một nước nông nghiệp tại khu vực nhiệt đới gió mùa, thiên nhiên có sự phân hóa rõ rệt tho hai hướng Đông – Tây và Nam – Bắc đã quy định những đặc điểm riêng của ẩm thực từng vùng – miền. Mỗi miền lại có một nét ẩm thực đặc trưng: Miền Bắc tinh tế thanh đạm, Miền Trung đậm đà thiên vị cay và mặn, Miền Nam ngọt bé. So với các nước khác trong khu vực ẩm thực Việt Nam coi trọng việc phối hợp gia vị tinh tế, sử dụng nguyên liệu dai giòn để tạo ra bản sắc của món ăn hơn là việc chế biến cầu kỳ như người Trung Hoa hay trang trí cầu kỳ như Nhật Bản. Chính vì những nét đặc trưng về ẩm thực đã góp phần thu hút khách du lịch đến với Việt Nam.

2.1.2. Việt Nam có những điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng

Việt Nam có tổng số hang động được phát hiện kên đến gần 1000 hang động trong đó có hang Sơn Đoòng là hang động có kích thước lớn nhất thế giới. Nhiều hang động của Việt Nam mang vẻ đẹp lộng lẫy, tráng lệ và có sức hấp dẫn đặc biệt với du khách.

Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa cùng với hình dáng địa lý trải dài theo chiều Bắc – Nam mang đến cho nước ta hệ động thực vật đa dạng, độc đáo. Việt Nam có chín khu dự trữ sinh quyển UNESCO bao gồm: Cát Bà, châu thổ Sông Hồng, miền Tây Nghệ An, Cù Lao Chàm, Kiên Giang, Đồng Nai, Cần Giờ, Langbiang. Đông thực vật hoang dã tại Việt Nam có 11400 loài thực vật, 1030 loài rêu,310 loài động vật có vú, 296 loài bò sát, 162 loài lưỡng cư cùng hơn 700 loài cá nước ngọt và hơn 2000 loài cá biển. Sự đa dạng sinh học là một trong những yếu tố quan trọng phát triển du lịch cộng đồng tại Việt Nam.

Việt Nam có những điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng
Việt Nam có những điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng

Ngoài ra Việt Nam còn có đường bờ biển kéo dài 3260km cùng với hơn 4000 đảo lớn nhỏ cùng hai quần đảo lớn là quần đảo Trường Sa và quần đảo Hoàng Sa trong đó có nhiều đảo có giá trị du lịch cao như: Đảo Cát Bà, Đảo Cù Lao Chàm, Đảo Phú Quốc, ...

2.1.3. Các điều kiện phát triển du lịch cộng đồng khác

Bên cạnh các điều kiện về văn hóa và tự nhiên, Việt Nam còn có các điều kiện khác để phát triển du lịch cộng đồng như: Cơ sở vật chất, giao thông vận tải, các chính sách của nhà nước, ...

Hiện nay cơ sở vật chất tại Việt Nam đang ngày càng được cải thiện để tạo điều kiện phát triển kinh tế nói chung và du lịch nói riêng trong đó phải kể đến hệ thống giao thông vận tải đang ngày càng được hoàn thiện và đi vào hoạt động tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển từ thành thị xuống nông thôn, từ đồng bằng lên đồi núi. Ngoài ra hệ thống cơ sở lưu trú đang ngày càng được mở rộng với nhiều hình thức khác nhau như: nhà nghỉ, khách sạn, homestay, ... đảm bảo cung cấp đủ tiện nghi cho khách du lịch. Nhà nước cũng đang ngày càng chú trọng phát triển du lịch mà nhất là du lịch cộng đồng để bảo tồn các giá trị văn hóa cũng như thiên nhiên. Các đại hội của Đảng và nhà nước đã khẳng định được vai trò của du lịch và đề ra các kế hoạch và phương án cụ thể để phát triển du lịch.

2.2. Tác động của du lịch cộng đồng đến kinh tế- xã hội

2.2.1. Tác động tích cực của du lịch cộng đồng

Tác động tích cực của du lịch cộng đồng
Tác động tích cực của du lịch cộng đồng

Du lịch cộng đồng tạo ra nguồn thu nhập bền vững cho người dân địa phương, cung cấp việc làm cho người dân đồng thời nâng cao thu nhập cho họ. Người dân địa phương tại Việt Nam chủ yếu đều làm nông nghiệp mang tính mùa vụ cao, có thời gian nông nhàn không tạo ra nhiều thu nhập, khi du lịch cộng đồng phát triển tại địa phương người dân có thêm công ăn việc làm bên cạnh nghề nông từ đó cải thiện đời sống của họ.

Du lịch cộng đồng giúp nâng cao ý thức của người dân địa phương về việc bảo tồn các giá trị văn hóa và thiên nhiên. Người dân địa phương thường không đánh giá đúng và đầy đủ các giá trị văn hóa cũng như cảnh quan thiên nhiên trong khi những điều đó đối với khách du lịch lại là những nét đặc biệt. Khi du lịch cộng đồng phát triển người dân địa phương có cái nhìn khác về các giá trị xung quanh họ, tự hào về các nét văn hóa cũng như cảnh quan thiên nhiên tại bản địa từ đó nỗ lực gìn giữ và phát triển chúng.

Trong thời gian tham gia du lịch cộng, khách du lịch được tiếp xúc trực tiếp với người dân địa phương và ngược lại. Thông qua quá trình giao tiếp, văn hóa địa phương theo khách du lịch được truyền bá ra ngoài và ngược lại, khách du lịch cũng mang văn hóa của họ đến với người dân bản địa tạo nên sự giao thoa văn hóa, làm đa dạng thêm văn hóa địa phương.

2.2.2. Tác động tiêu cực của du lịch cộng đồng

Tác động tiêu cực của du lịch cộng đồng
Tác động tiêu cực của du lịch cộng đồng

Ảnh hưởng tiêu cực nhất của du lịch nói chung và du lịch cộng đồng nói riêng đến địa phương chính là vấn đề môi trường bao gồm cả môi trường tự nhiên và môi trường xã hội. Lượng khách du lịch tại địa phương tăng lên đồng nghĩa với việc lượng rác thải cũng tăng theo, nếu không có sự quản lý và xử lý đúng cách sẽ gây ra hiện tượng ô nhiễm môi trường. Ngoài ra phát triển du lịch cộng đồng có thể là thương mại hóa, tầm thường hóa các giá trị văn hóa địa phương nhằm mục đích kiếm tiền nhanh nhất mà điển hình là việc tổ chức lễ hội tràn lan. Sự giao thoa văn hóa giữa khách du lịch và người dân bản địa nếu không cẩn thận sẽ dẫn đến sự trung hòa văn hóa, làm mất bản sắc văn hóa địa phương hoặc tiêu cực hơn sẽ gây ra một số tệ nạn, làm sa sút quan niệm đạo đức truyền thống.

Kinh tế địa phương từ kinh tế bền vững dễ trở thành kinh tế phụ thuộc. Kinh tế địa phương vốn phụ thuộc vào chính người dân địa phương nhưng khi có du lịch cộng đồng người dân có thêm nguồn thu nhập từ du lịch, tuy nhiên dễ làm cho người dân chuyển từ ngành nghề truyền thống sang làm du lịch khiến kinh tế trở nên phụ thuộc vào khách du lịch. Hiện trạng tại Việt Nam đã có rất nhiều khu vực chuyển từ làm nông nghiệp sang làm du lịch đến khi hết màu du lịch lại không còn đất canh tác để phát triển nông nghiệp.

2.3. Phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững

Phát triển du lịch cộng đồng dứt khoát phải phát triển theo hướng bền vững để xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế tại địa phương mà không tổn hại đến các giá trị văn hóa và tự nhiên. Phát triển du lịch cộng đồng cần có kế hoạch và mục tiêu  dài hạn đề không làm ảnh hưởng đến tài nguyên, kết hợp hài hòa giữa nhu cầu của hiện tại với sự phát triển trong tương lai.

Phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững
Phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững

Cốt lõi của việc phát triển du lịch cộng đồng bền vững là sự cân bằng trong tất cả các mặt. Cân bằng giữa giao thoa văn hóa và giữ gìn bản sắc dân tộc để làm phong phú văn hóa địa phương mà không làm mất đi nét đặc trưng tại bản địa. Cân bằng giữa số lượng và chất lượng của sự phát triển, không vì lợi ích kinh tế mà thương mại hóa các giá trị dân tộc làm mai một văn hóa. Cân bằng giữa việc khai thác và bảo vệ, khai thác các giá trị tài nguyên thiên nhiên văn hóa phải luôn đi kèm với giữ gìn và phát triển chung cho các thế hệ tương lai. Phải thực hiện đầy đủ nhất các nguyên tắc về cân bằng này thì câu chuyện du lịch cộng đồng tại Việt Nam mới có thể viết tiếp.

Với những chia sẻ và tìm hiểu về du lịch cộng đồng là gì và câu chuyện du lịch cộng đồng tại Việt Nam chắc hẳn sẽ giúp các bạn có thêm những kiến thức bổ ích về du lịch cộng đồng để có những định hướng về nghề nghiệp trong tương lai. Timviec365.net chúc các bạn vui vẻ và nhớ đón đọc những chia sẻ mới nhất của chúng tôi tại những bài viết sau bạn nhé!

Bình luận

Bình luận thành công!

bài viết liên quan

xem nhiều

tiêu biểu tuần